Efrîn sadece Efrîn değildir

Kenan AZİZOĞLU

08 Mart 2018 Perşembe | Forum

Efrîn bölünmüş Kürdistan’ın batı ucunda yer alan, zeytin ağaçları, ırmakları ve etrafını saran Kurmenç dağlarıyla (Cebel-i Ekrad) öne çıkan, tarihi, kültürel ve doğal zenginlikleriyle tanınan Kürtlerin yaşadığı en güzel bölgelerden biridir.

Kurmênç dağları Suriye'nin güneybatısında yer alır ve Efrîn'in bütün kasabalarını sur gibi çevreler. Tarih içinde önce Antakya Beyliğine, ardından Kilis’e bağlanan, Suriye kurulduktan sonra da Halep’e bağlı bir yerleşim yeri olan Efrîn, geride kalan 100 yıl içinde emek yoğunluklu önemli gelişmeler sağladı.

Kurmenç dağlarının eteklerinden başlayan ve genişliği bazı yerlerde 10, bazı yerlerde ise 20 kilometreyi bulan Lêçe Ovası, Efrîn’in tarımsal üretiminde önemli bir yeri oldu. Ayrıca zeytin ve ürünlerine dayanan ticaretin de bölgenin gelişmesine önemli katkıları oldu.

2001 yılında Suriye rejiminin yaptığı nüfüs sayımına göre Efrîn‘de 417 bin 254 kişi yaşıyordu. Ancak Efrîn savaş sırasında güvenli bir bölge olması nedeniyle çok göç aldı. Yoğun göçten dolayı kent nüfusunun bu rakamın çok üzerinde olduğu biliniyor.

Efrîn’de ayrıca Cindires, Bilbil, Raco, Mabeta, Şera Şerawa, Şiye ilçeleri dışında, 7 kasaba ve 366 köy bulunuyor.


Zeytin Efrîn’in sembolüdür

Zeytin dışında tarım, tekstil, ve hayvancılık da Efrîn’in önemli gelir kaynakları arasındadır. Ancak bölgenin temel gelir kaynağı zeytindir. Bu yüzden zeytin ve zeytin ağacı Efrîn’de sembol değerindedir. Efrîn ekonomisi zeytinyağı, meyve ve tahıl üretimine dayalıdır ve halkın gelir düzeyi diğer bölgelere nazaran daha yüksektir. Çünkü Efrîn üretim açısından verimli ve zengin bir bölgedir.

Efrîn’in nüfus bileşiminde aşiretler önemli yer tutar. Bu aşiretlerin başlıcaları Bilbil ve Raco nahiyesinde yaşayan Amkan (Amkî) , Bilbil ve Xatsiyan’da (Xasti) yaşayan Biyan (Biyî), yine Mabeta nahiyesinde bulunan Xastiyan Dağ'ında Şikakên (Şikakî), Şeran nahiyesinde, Robaran (Robarî) ve Lêlûn dağının doğu tarafında Şêrewan (Şêrewî) ile Lêlûn dağı ve çevresinde yaşayanlar Cûmiyan (Cûmî) Cindires nahiyesindeki Cumiyan aşireti...

Ayrıca Efrîn, Êzîdîler ve Aleviler başta olmak üzere tüm inançların bir arada yaşadığı, çok kültürlü ve çok inançlı bir yerdir. Mabeta ve köyleri Alevilerin yaşadığı yerlerdir. Bu bölgenin Alevilerinin bir kısmı Dersim Katliamı’ndan kaçarak buraya sığınmış Aleviler’dir. Qastel Cindo’da yaşayan Êzîdîler de soykırım kurbanlarıdır. Onlar da katliamlardan geriye kalmış kılıç artıklarıdır.

Dediğim gibi Efrîn doğası, kültürel, doğal ve elbette  sanatsal zenginlikleriyle öne çıkıyor. Folklor ve yöresel halayları ön planda olan ve “Buka Kurdistan” olarak da adlandırılan Efrîn, sahip olduğu bu zenginlikler nedeniyle Efrîn’a Rengin olarak da bilinir.

Kent bağrında taşıdığı kültürel zenginlikleriyle Maraş ve Elbistan bölgesini andırır. Buraların bir devamı, uzantısı olarak kültürel dokuyu tamamlar. Efrîn tarihinde Kürt kültürünü korumuş ve asimilasyon politikalarına karşı durmuş dengbejler, şairler ve önemli edebiyatçılar da önemli yer tutuyor.

Kürt klasik müziğini günümüze taşıyan ve nesilden nesile aktaran Bavê Salih, Cemil Horu, Eli Tico buralıdır. Bu sanatçılar acıyla yoğrulmuş bir tarihin tanıkları olarak geçmişi geleceğe taşıyan önemli bir miras bırakmışlardır. Ayrıca Dersim isyanından sonra Halep'e yerleşen Nuri Dersimi'nin mezarı gibi özlemleri ve umutları da Efrîn'deki temel değerler arasındadır.

Öte yandan Efrîn, Ezaz ve İdlib çevresinde Êzîdîlerin, Türkmenlerin, Arapların ve Alevilerin de belli bir nüfusu var ve buralarda Kürtlerin de yaşadığı çok sayıda köy bulunuyor.


6 yıldır işgalcilere karşı direniyorlar

Suriye'de yaşanan iç savaştan kaynaklı olarak ÖSO gibi cihadist çetelerin Efrîn'e yönelik saldırıları yıllarca hep devam etti. Türk devleti Efrîn ve Şehba bölgesinde sürekli saldırılar düzenledi. 2012 yılından bu yana Cindirês ilçesi Halep ve Şêx Meqsûd'daki saldırılar aralıksız devam etti. Cindirês’de çetelere ve Halep’te çeteler ve rejim güçlerine karşı direnen sadece Kürt halkıydı. Efrîn halkı tüm bu saldırılara rağmen 6 yıl içinde kendi yerinde kalmayı tercih etti. Halk yaşadığı yerleri terk etmedi ve hiçbir baskıya taviz vermedi. Cerablus, Bab, Ezaz, İdlib ve Halep kentlerinde sürekli bir göç durumu yaşanırken, binlerce insan evini barkını terk etme zorunda kalarak Efrîn bölgesine sığındı. Efrîn savaştan, ölümden, zulümden kaçanlar için hep bir güvenli liman oldu. İnsan buraya sığındı. Efrîn bu insanlara kucak açtı, ekmeğini, suyunu paylaştı.

İşte bu Efrîn 20 Ocak 2018 tarihinden beri Türk ordusu tarafından bombalanıyor. Efrîn’de dağlar, yollar, fabrikalar, araziler, zeytinlikler, bağ ve bahçeler, evler, su depoları, barajlar, tarihi yerler haftalardır bombalandı, bombalanmaya devam ediyor..

Bu ardı arkası kesilmeyen bombardımanlarda kundaktaki bebeler, yeni yürümeye başlamış çocuklar, hareket edemez durumdaki yaşlılar, kadınlar, erkekler ve genç kızlar canlarından oluyor.


Efrîn’e atılan her bomba Kürt’ün yüreğine düşüyor

O gün bu gündür Efrîn’e atılan her bomba, düşen her top yeryüzünün herhangi bir yerinde yaşayan her Kürt‘ün yüreğine düşüyor…

Öyleki Efrîn ismi telafuz edildiğinde boğazlar düğümleniyor. Sosyal, kültürel tüm faaliyetler adı konulmamış yasaklar listesine giriyor. Ölüm dağ yalnızlığındaki Kürtleri yine ve yeniden can evinden vuruyor. Bu da endişeli, öfkeli, tedirgin ve tepkili Kürtlerin ruh hallerini kırılgan yapıyor.

Evet Efrîn sadece Efrîn değildir… Efrîn  Efrîn’in çok ötesinde bir bölge ve bir değerdir.

Üzerlerine yağan bombalar altında doğum yapmayı bekleyen hamile kadınlar ile bombalarla güne uyanan çoçuklar, yaşlılar, yardıma muhtaç insanlardır Efrîn.

Ve Efrîn her bombanın yüreklerde açtığı bir yara ve durmadan kanayan bir vicdan’dır...

Çıplak yüreklerde açılan yaralar ve kanayan vicdanlar sayesinde işgalciler, katiller kaybedecek ve bir parça vatan toprağı olan Efrîn ile onun kahramanları kazanacaktır. Acı derinleştikçe işgal gücü kırılacak, Efrîn direniş türküleriyle küllerinden yeniden doğacaktır.

Efrîn sadece Efrîn değildir…

Bir tarafta bombalarla yağan alçaklık ve barbarlık, diğer tarafta acımasız ve ahlaksızca vurulan insanlıktır.

Bir tarafta uçakları, tankları ile katiller, diğer tarafta çıplak yürekleriyle direnen Efrînliler ve onların toprağı, özgürlüğü ve onuru savunan kahramanlarıdır.

Bir tarafta F16 uçakları, obüsleri, çok namlulu roketleriyle kan döken caniler, diğer tarafta hayatları pahasına topraklarını terk etmeyen Efrînli’ler…

Bir tarafta işgalciler, çeteler, zebaniler, diğer tarafta işgalcilerin hava saldırılarına aldırış etmeden savaşçılarına yemek yapan elleri öpülesi anneler…

Efrîn sadece Efrîn değildir…

Bir tarafta halkı Efrîn operasyonuna destek için bayrak asmaya çağıran ‘sosyal demokrat’ başkan Kılıçdaroğlu, gibiler, diğer tarafta Şengal’den, Mexmur’dan, Reqa’dan, Cizir’den, Minbic’den , Kobanê’den, Halep’den Efrîn direnişine katılmaya gelen binler…

Bir tarafta saçlarına bomba figürü yapan bir halk, diğer tarafta bombalarla parçalanmış evlatlarını kucaklayan bir başka halk…

Bir tarafta Türk Başbakan’ın 15 maddelik talimatnamesine sadık kalarak işgali ve katliamı fetih diye sunan ‘medya çalışanları’, diğer tarafta gerçekleri canları pahasına halka ulaştırmaya çalışan başta ANHA ve Ronahi TV olmak üzere özgür basın çalışanları…

Bir tarafta katliamı, bombaları savunan ‘sanat erbapları’ , diğer tarafta Efrîn direnişini stranlaştıran halk ozanları…

Bir tarafta Efrîn’e işgale gidenleri davul zurna ve bayrakla uğurlayanlar, diğer tarafta Efrîn için ne yaparım endişesiyle gece, gündüz, yağmur-çamur demeden buz kesen havalarda sokaklara taşan ve” Biji Berxwedana Efrînê” sloganı atan Kürtler ve dostları…

Ax Efrîn ax... İnsanlar, köyler, çiftlikler, zeytinlikler, tarihi değerler, yani hayata dair ne varsa bombalanıyor ve Efrîn tek başına bu alçaklığa karşı direniyor.

Bir tarafta ‘ya Afrin yıkılsın ya da teröristler yakılsın’ diyen Bahçeli ile aynı hizaya dizilen yüreksiz ve onursuzlar, diğer tarafta çıplak yürekleriyle toprağını, onurunu savunan kahramanlar.

Bir tarafta başkasının ülkesini işgale giderken ölenler ve arkasından ağlayanlar, diğer tarafta bombalarla katledilen 3 aylık bebek; Diyana Xazî Salih..

Ax Xazi Salih ax…Ben senin daha yürümeye başlamamış o ayaklarına kurban olurum…

Kurban olurum içimizde bir yıldız gibi parlayan Efrîn‘e...

Ve bir güneş gibi yükselen Kurdistan‘a...


1188

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA