Tunus’ta sosyal adaletsizliğe tepki

Kuzey Afrika ülkelerinden Tunus’ta ekonomik ve sosyal adaletsizliklere karşı dördüncü gününü geride bırakan isyan hareketine karşı sert müdahale devam ediyor. Daha çok gençlerin yer aldığı eylemlerde İçişleri Bakanlığı’na göre 600’ün üzerinde kişi gözaltına alındı.

13 Ocak 2018 Cumartesi | Dünya

Kuzey Afrika ülkelerinden Tunus’ta ekonomik ve sosyal adaletsizliklere karşı dördüncü gününü geride bırakan isyan hareketine karşı sert müdahale devam ediyor. Daha çok gençlerin yer aldığı eylemlerde İçişleri Bakanlığı’na göre 600’ün üzerinde kişi gözaltına alındı. 

Toplumsal tepki, son 7 yılda sorunların daha da ağırlaşmasısının bir sonucu. 14 Ocak 2011’de Zeynel Abidin Bin Ali’nin iktidarı bırakmasının yıl dönümü yaklaşırken, Bin Ali’nin gidişinin üzerinden geçen 7 yılda ekonomik sorunlar daha da ağırlaştı. Pazartesi gününden beri hükümetin 2018 yılı bütçesinde yakıt, otomobil, telefon hizmetleri ve internet erişim hizmetlerine getirdiği vergilere tepkiler sürüyor. 

Önceki gün çok sayıda kişi de 2010 sonundaki isyanın fitilinin ateşlendiği Sidi Buzid şehrinde gösteri düzenledi. Yine başkent Tunus ile Teburba, Kaserin, Jelma, Gafsa, Cebayda ve Siliana gibi kentlerde çok sayıda gösteri yapıldı.


Son zamlara isyan

Tunus’ta 2018 yılı bütçesine dair yasa kapsamında 1 Ocak’tan itibaren birçok temel ihtiyaç maddesine zamlar yapılırken, kemer sıkma politikaları hayata geçirildi. Yasa çerçevesinde çok sayıda ürüne vergi zammı geldi. Yakıt, otomobil, telefon hizmetleri ve internete erişimine yönelik fiyat ve vergiler arttırıldı. Ancak halkı isyan noktasına getiren bu son zamlar Tunus’ta giderek artan ekonomik ve toplumsal adaletsizlikler nedeniyle sadece bardağı taşıran son damla olduğu kaydediliyor.


7 yılda sorunlar ağırlaştı

Sidi Buzid’de seyyar satıcılık yaptığı el arabasına el arabasına el konulmasına isyan eden 19 yaşındaki Muhammed Buazizi adlı genç, 17 Aralık 2010’da kendisini yakarak tepkisini göstermişti. Bunun üzerine başlayan protesto gösterileri tüm ülkeye yayılmış ve Cumhurbaşkanı Zeynel Abidin Bin Ali, 14 Ocak 2011’de iktidarı bırakmak zorunda kalmıştı. Muhammed Buazizi ise 4 Ocak 2011’de yaşamını yitirmişti.

Ancak Zeynel Abidin Bin Ali’nin yönetimi bırakması ardından önce Türkiye destekli İslamcıların sonrasında ise laik-demokrat ittifakının kurduğu hükümetler halkın sorunlarına çözüm olamadı. Ennahda adlı İslamcı Partinin adayının kaybetmesi ardından şu anda 91 yaşında olan El Baci Kaid Es Sibsi’nin başında olduğu ülkede son 3 yıldır laik Nida Tunus ile Ennahda arasında kurulan hükümet de halkın sorunlarına uzak bir duruş sergiliyor.

Ülkenin turizm gelirlerinin önemli bir gelirinin sağlandığı Cerba, Hamamet ve Susa gibi kentler ise özellikle son yıllardaki radikal İslamcı çete örgütlerinin saldırıları nedeniyle turist çekemez durumda. Susa’da bir otele düzenlenen katliamın yanı sıra Port El Kantawi’deki plaj saldırılarının bedelini turizm ödüyor.

Tunus ekonomisinde yüzde 7’lik bir paya sahip olan turizmdeki durgunluğun yanı sıra fosfat üretiminde gerileme yaşanırken, tekstil ve manifatura gibi sektörler de krizden ciddi oranda etkilendi. 2010 yılında 57 milyar dinar (40 milyar dolar) olan milli gelir artışı, yüzde 9’lardan son yıllarda yüzde 2-3 civarına kadar düştü. Bu da, ülkenin borçlarının milli gelirinin üçte ikisinin üzerine çıkmasına yol açtı. Geçtiğimiz yıl yüzde 2,2 olarak gerçekleşen ekonomik büyümenin ise bu yıl en fazla yüzde 3 olması bekleniyor.


Eğitimli gençler işsiz

11 milyon nüfuslu ülkede çalışma yaşındaki her 7 kişiden biri işsiz iken, gençlerde bu oran üçte bire kadar ulaşıyor. Özellikle yüksek eğitim almış gençlerde işsizlik oranları ortalamanın çok üzerinde.

Tunus’ta Zeynel Abidin Bin Ali ve etrafından konumlanan ‘halktan kopuk elit’ kesimlerden kurtulma inancıyla 2010-2011 devrim hareketine destek veren halk, sonrasındaki yıllarda da ciddi bir değişimin ortaya çıkmadığını görmüş durumda.

İslamcılardan sonra oldukça güçlü olan laik kesimlerin desteklediği Nida Tunus’un da halk nezdinde olumlu bir imaj bırakamadığı anlaşılıyor. 91 yaşındaki Cumhurbaşkanı Es Sibsi’nin 2019 yılındaki seçimlerde yeniden aday olma yönünde karar alması ve yine parti yönetimini oğlu Hafez Kaid Es Sibsi’ye bırakması hoş görülmüyor. 


ANF/TUNUS


217

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA