68 ülkede yasak’a karşı: Elinizi bedenimizden çekin!

Kürtaj, 68 ülkede halen yasak. Yasak nedeniyle yılda 47 bin kadın, kötü ve gizli şartlarda yaptırdığı kürtaj uygulamaları yüzünden hayatını kaybediyor. Kadınların ölmemesi için mücadele veren örgütlerin sayısı da her geçen gün artıyor.

09 Ekim 2017 Pazartesi | Kadın

SELMA AKKAYA/PARİS

Kürtaj, dünyada 73 ülkede serbest iken 68 ülkede yasak! Serbestliğin de yasağın da kanlı ve büyük bedellerle ödenen bir tarihi var. 

28 Eylül günü dünyanın birçok noktasında kadın örgütü, 1 milyon 424 bin kadın, kürtaja yönelik değişik şekillerdeki kısıtlamalar ve kürtaj yasağının kaldırılması için eylemdeydi. Kadın örgütleri daha önce de 28 Eylül tarihinin Birleşmiş Milletler tarafından ‘Uluslararası Dünya Güvenli Kürtaj Günü’ ilan edilmesini istemişti. Kadın hareketleri, hükümetlerin kürtajı suç olmaktan çıkararak, yasal, güvenli ve erişilebilir üreme sağlığı hizmetleri sunmaları gerektiğini söyleyip, tüm dünyada kürtajla ilgili suçlamalar nedeniyle hapse atılan kadınların serbest bırakılması çağrısında bulundu. Benzer bir çağrı da BM uzmanlarından geldi. BM uzmanları; Kamala Chandrakirana, Dubravka Simonovic, Dainius Pûras ve Agnes Callamard imzasıyla yayınlanan açıklamada, “Kadınların kendileri ve aileleri için özgürce karar verme yetkisi, sadece zenginlere has bir ayrıcalık olmamalı, bu haktan tüm dünyadaki kadın ve kız çocukları yararlanmalı. Aynı şey, sağlık hakkı ve ayrımcılığa uğramama konularında da geçerli olmalı” dedi.


Yılda 46 milyon kadın

Tüm yasaklara rağmen dünya çapında yılda 46 milyon kadın değişik sebeplerden ötürü gebeliklerini sona erdiriyor. Kürtajın yasak olması nedeniyle yılda 47 bin kadın, kötü ve gizli şartlarda yaptırdığı kürtaj uygulamaları yüzünden hayatını kaybediyor. Kürtaj yasaklarının nedenleri arasında, kimi zaman devlet, kimi ülkelerde dini inanç, Avrupa gibi ülkelerde ise son yıllarda yükselen sağ politikalar vb. olsa da, bu sürekli değişkenlik gösteriyor. Bununla birlikte kürtaj, sadece tıbbi bir işlem olmayıp etik, dini, psikolojik vb. birçok faktörü de içinde barındırıyor. Dünyada çok farklı kısıtlamalarla izin verilen ya da yasaklanan bir işlem olan kürtajın gebeliğin kaçıncı haftasına kadar yapılabileceği ise ülkelere göre değişkenlik gösteriyor. Bu nedenle, istenmeyen gebeliklere son vermek isteyen on binlerce kadın dünya çapında her yıl yaşamını yitiriyor. 

‘Kürtaj Gemisi’ yol alıyor

Kürtaj nedeniyle kadınların ölmemesi için mücadele veren örgütlerin sayısı her geçen gün artıyor. Avrupa’da Women on Waves, 1999’da güvensiz kürtajı ve istenmeyen hamilelikleri önlemek için sağlık hizmeti vermeye başladı. Bu kadın örgütü,  “Kürtaj Gemisi” ile 2001 yılından bu yana yasaklı ülkede yaşayan kadınlara ulaşarak uluslararası sularda doktor gözetiminde kadınlara hizmet veriyor. Bugüne kadar İrlanda, Polonya, Portekiz, İspanya, Fas ve Meksika’ya yelken açtı.  Polonya gibi ülkelere ise drone aracılığıyla tıbbi düşük hapları gönderildi.

Uluslararası Üreme ve Cinsel Haklar Bildirgesi kapsamında “Her kadının çocuk sahibi olma veya olmamayı seçme, çocuk sayısı ve ne kadar aralıklı olacağına karar verme, doğurganlık düzenlemesi ile ilgili tüm tedavilere tam olarak erişme, sağlıklı bir gebelik geçirme, doğum yöntemi hakkında bilgilenme, ulaşılabilir ve güvenli koşullarda doğum yapma hakkı vardır” diyerek, kadınların cinsel yaşamlarının özerkliği konusunda devletleri sorumlu kılıyor. 


Tasarruf hakkı devlette!

Kadınların kendi bedenleri ve doğurganlıkları üzerinde söz sahibi olması gerekirken, devletler; çocuk sahibi olma veya olmama kararı, doğum kontrol yöntemlerine erişim, sağlıklı bilgi alma, sağlık yöntemlerine erişim, kadının ruh sağlığı vb konularını göz önünde bulundurmayarak, bu anlamda kadınların kendi bedeni üzerindeki tasarrufunu yok sayıyor. Ülkelere göre  çok farklı kısıtlamalarla izin verilen ya da yasaklanan kürtaj nedeniyle yaşanan kadın ölümlerinin önüne geçmek için her yıl binlerce kadın sokaklara inerek eylemler gerçekleştiriyor.  Geçtiğimiz günlerde alanlara inen binlerce kadın, kürtaj yasaklarının kaldırılmasını, devletlerin her kriz döneminde kürtajla ilgili yasal düzenlemeler ya da hakların yeniden almasını gündeme getirmesine karşı, “bedenlerimiz üzerinden elinizi çekin” diye haykırdı!


Kaynaklar: 

- Dünyada Kürtaj Hakkı ve “Yasak”lamaların Sonuçları. European Parliament Resolution On Sexual and Reproductive Health and Rights, 6 Haziran 2002 

- https://ekmekvegul.net/file/turkiyede-ve-dunyada-kurtaj-tartismalari


Dünya’da kürtajın kısa tarihi:

  • Dünyada kürtaj hakkını yasal olarak tanıyan ilk ülke Sovyetler Birliği oldu. 1920 yılında çocuk aldırmak yasallaştı.  Kürtajın serbest bırakılmasıyla Sovyetler Birliği’nde çocuk aldıran anne sayısı 1934 yılında 700 bine ulaşınca  1936’da yasada yapılan değişikliklerle kürtaj büyük oranda tıbbi koşullara bağlandı. 
  • İzlanda, 28 Ocak 1935’te kabul edilen yasa ile doğum annenin 28. haftası geçmemesi kaydıyla kürtaj hakkını kabul etti. 
  • ABD’de 1973’te kürtaj yasalaştı. Üçüncü kez hamile kalan bekar bir kadının Teksas’ta kürtaj yasağına karşı mücadelesi, ülkenin en yüksek mahkemesine kadar çıktı. 9 yargıç vakayı 2 yıl inceledikten sonra 1973 yılında oy çokluğuyla kürtajın yasallaştırılmasına karar verdi. Ancak ABD’de her hükümet döneminde bu anlamdaki yasalar yeniden düzenlendi. Mevcut durumda ABD’de 50 eyaletten 40’ında belli bir süreden sonra, anne sağlığı tehlikede olmadığı müddetçe kürtaj yasak. 32 eyalette de anne sağlığı tehlikede olmadığı ya da tecavüz vakası olmadığı müddetçe kürtajın devlet fonlarından karşılanmasına izin verilmiyor. 
  • Fransa 1920’de kürtajı yasakladı. Yasadışı kürtaj yaptıran kadınları , 1942’de “devlete karşı işlenen suç” kapsamına alarak vatana ihanete dönüştüren Fransa’da kadınlar bu nedenle idam edildi. ilk kadın Bakan Simone Veil’in öncülük ettiği mücadeleyle kürtaj 1975’te yasal hale geldi. 
  • Avrupa Birliği içindeki 31 ülke kısıtlama olmaksızın kürtaja izin verirken, AB ülkelerinde kürtaj için ortalama sınır 12 hafta. Lüksemburg, Finlandiya, Polonya ve İrlanda’da kürtaj, hamileliğin ilk 14 haftasında şartsız, 14 ile 22 hafta arasında ise tecavüz ve tıbbi gereklilik koşullarıyla izin veriyor. 
  • AB üyesi olmasına karşın Malta’da kürtaj tamamen yasak. Kıbrıs Rum Kesimi’nde ise sadece tecavüz durumunda kürtaja izin veriliyor. 
  • Suudi Arabistan, İsrail, Arjantin ve Tayland gibi 58 ülke, kürtaja yalnızca anne veya fetüsün sağlığının tehlikede olduğu durumlarda izin veriyor. 
  • Aralarında Brezilya, Şili, Meksika, Kolombiya, Dominik, İran, Suriye, Endonezya ve Afganistan’ın da bulunduğu 68 ülkede ise kürtaj yasağı hiçbir istisna olmaksızın uygulanıyor. 


333

YENİ ÖZGÜR POLİTİKA