Pirsgirka lkera bn-I

moustafa@rechid.net | 06 Ocak 2018 Cumartesi

MUSTEFA RED

Bi dtina me, yek ji pirsgirkn here mezin yn rastnivsandin di ziman me da, pirsgirka away nivsandina lkera bn di dema niha da ye. Em dixwazin di v nivsa xwe da li ser v mijar rawestin; bi armanca ku em bigihnin areyeka batir. 

Lkera bn di ziman me da bi s maneyn tvel (ji hev cuda) t bikarann; yan em dikarin bibjin ku s lkern bn hene:


Bn bi maneya ji dayk bn. 

Nimne-1: Ez sala 1945an ji dayk bme. 

Nimne-2: Belk di v sedsal da rberek Kurd ji dayk bibe hza hem Kurdan bike yek.


Bn bi maneya kesek dibe titek. 

Nimne-1: Azad b mamoste. Azad dibe mamoste. Azad d bibe mamoste. 

Lkera BN, bi van herdu maneyn li jor, ne mijara v gotara me ye.

L bel maneyeka syem ji lkera bn ra heye ku em dixwazin di v gotar da bi taybet li ser w gengeiy bikin; mebesta me bi pirsgirk j her ev lker bi v maney ye.

Hema di piraniya zimann hindo-ewrpay da ku ziman me j yek ji wane, lkereka bi v wey heye. 

Wek nimne, di ziman nglz da verb to be.  Gava ev lkera be di ziman nglz da li gor kesan t kesandin, bi v away t gotin:


yekejimar

kes yekem: I am

kes duyem: You are

kes syem: He (she, it) is


gelejimar

 

kes yekem: We are

kes duyem: You are

kes syem: They are


Di ziman alman da, ji v lker ra sein t gotin di v ziman da bi v away t kesandin:


yekejimar

kes yekem: Ich bin

kes duyem: Du bist

kes syem: Er (sie, es) ist


gelejimar

 

kes yekem: Wir sind

kes duyem: Ihr seid

kes syem: Sie sind


Di ziman me da, ev lkera bn di dema niha da bi du awayn tvel t kesandin. Away kesandina w li gor tpa dawiy ya bjeya p w ye; li gor ku ew tpeka dengdare, yan j dengdre. 

Ji bo ronahkirin, ka em du navdran ji xwe ra wek nimne bigirin ku yek ji wan bi dengdarek y din j bi dengdrek diqede. Ka em bjeyn Kurd mamoste ji xwe ra wek nimne bigirin. Hng lkera bn di dema niha da bi v away t kesandin:

Away yekem, nimne Kurd


yekejimar

kes yekem: Ez Kurd-im

kes duyem: Tu Kurd-

kes syem: Ew Kurd-e


gelejimar

 

kes yekem: Em Kurd-in

kes duyem: Hn Kurd-in

kes syem: Ew Kurd-in


Away duyem, nimne mamoste:


yekejimar

kes yekem: Ez mamoste me

kes duyem: Tu mamoste y

kes syem: Ew mamoste ye


gelejimar

 

kes yekem: Em mamoste ne

kes duyem: Hn mamoste ne

kes syem: Ew mamoste ne


Ev diyarde bi xwe, yan kesandina v lker di dema niha da bi du awayn tvel, titek taybete. Bi gotineka din, ev lkera me, li gor lkern din yn ziman me, bi taybetmendiya xwe lkereka awarte ye. Gava em away kesandina w bi zimann din ra j bidin ber hev, dsa lkereka awarte ye; ji ber ku di ti zimann din da lkerek bi du awayn tvel nay kesandin.  

Gelo ima em v lker wek pirsgirkeka mezin di ziman me da dibnin?

Ten pisporek ziman, y ku zimann din yn hindo-ewrpay j dizane, dikare v lker di ziman me da bi v away bibne wisa j rove bike. Ji ber w, mamostey mey mezin, Mr Celadet Bedirxan ev lkera me j bi v away dtiye wisa rove kiriye. Li hla din, hin zimanzanan (wek nimne profsor Qenat Kurdo) ev lkera me bi v away nedtine. her wisa j zimanzann din, yn ku ziman me zimann Ereb, Tirk Faris dizanin, l bel zimann Ewrpay nizanin, ev lkera me bi v away nedtine ne j bawer kirine, ev lkera ku em qala w dikin, lkera bne. 

Gelo ima ew v yek bawer nakin wisa nabnin?

Ji ber ku em Kurd di dibistanan da bi ziman xwey dayk perwerdey nabnin, em ji zarotiy da hn gramer nabin wisa hevnasna me bi v lker ra enabe.

Ji ber ku di gramera zimann Ereb Tirk da titek wisa tineye.

Ji ber ku ew bi zimann Ewrpay nizanin.

Ji ber ku di away nivsandina ziman me da bi tpn Aram (Ereb) yn kevin, ev lkera me bi awayek cuda nedihat nivsandin ne j wek lker dihat dtin; lkera bn tenha wek dpa dihat dtin heya niha j ew zimanzann ku zimann ewrpay nizanin, v lker wek dpa dibnin.

Mirov dikare bibje: Bae! Ka pirsgirk i ye? Mr Celadet ev lkera me naskiriye va ye piraniya me j, zaravay Kurmanciya Bakur li gor gramera w dinivsnin.

Gengeya me d berdewam be.....




557
YEN ZGR POLTKA

Yazarn Tm Yazlar: